Stanisław Holenderski
Biografia
Stanisław Holenderski (1871–1940) był polskim przemysłowcem, filantropem i sadownikiem z Zawiercia. Po śmierci ojca odziedziczył majątek, obejmujący udziały w hucie szkła w Zawierciu, cegielnie w Zawierciu i Łazach oraz majątek Poręba Mrzygłodzka o powierzchni 210 ha, na którym znajdowały się pokłady węgla brunatnego. Po zakończeniu I wojny światowej wystąpił o koncesję na wydobycie węgla. Mimo odmowy na terenach należących do Holenderskiego powstała kopalnia prowadzona przez Stanisława Kasterskiego, a Holenderski czerpał profity z tytułu najmu gruntu. Był także współwłaścicielem kopalni Teodor w Gołuchowicach, właścicielem cegielni w Zawierciu i Łazach, prezesem rady nadzorczej cementowni w Wysokiej i członkiem zarządów cementowni w Zdołbunowie.
W 1915 roku został radnym pierwszej rady miejskiej w Zawierciu po nadaniu miastu praw miejskich, i aktywnie zabiegał o wprowadzenie do urzędów języka polskiego. W 1921 roku konwertował na katolicyzm. W latach międzywojennych zaangażował się w pomoc społeczną: był członkiem Obywatelskiego Komitetu Niesienia Doraźnej Pomocy dla Bezrobotnych, a jego inicjatywy doprowadziły m.in. do powstania ogródków działkowych w Zawierciu (1931). Założył Ochotniczą Straż Pożarną w Zawierciu oraz Związek Ochotników Pracy Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Fundował domy przy ulicy Pomorskiej na potrzeby przytułku dla starców i inwalidów wojennych (1928), przekazał ziemię na cmentarz ewangelicki w Porębie (1929), ufundował ogrodzenie cmentarza w Zawierciu (1932) oraz kaplicę cmentarną (1934) i materiały na budowę państwowego gimnazjum i liceum koedukacyjnego (1933–1934) oraz domku ZHP (1937).
Był także aktywnym działaczem społecznym i kulturalnym: członkiem zarządu diecezjalnego Stowarzyszenia Młodzieży Katolickiej w Częstochowie, Powiatowej Rady Szkolnej, Urzędu Rozjemczego Powiatowego, honorowym członkiem Związku Inwalidów Wojennych, wiceprezesem Ochotniczej Straży Pożarnej w Zawierciu i radcą Izby Handlowo-Przemysłowej w Sosnowcu. Był również sadownikiem i popularyzatorem sadownictwa; kolekcjonował obrazy Jacka Malczewskiego, które udostępniał na wystawy.
Po wybuchu II wojny światowej został zmuszony do opuszczenia posiadłości przy ulicy 3 Maja i zamieszkał na Stawkach. Zmarł w 1940 roku i został pochowany na cmentarzu rzymskokatolickim w Zawierciu. W 2006 roku uchwałą Rady Miasta Zawiercia otrzymał tytuł „Zasłużony dla Zawiercia”.